Beam (Işın Tipi) Dedektör Nedir, Nerede Kullanılır?

Yüksek tavanlı hacimlerde nokta tipi duman dedektörü geç tepki verir. Sebebi basittir: duman tavana ulaşana kadar soğur, yayılır ve seyrelir. Işın (beam) tipi dedektör tam bu sorunu çözmek için geliştirilmiştir.

Nasıl çalışır?

Cihaz, bir noktadan gönderdiği kızılötesi ışını karşı taraftan alır ve alınan ışık miktarını sürekli ölçer. Işının yolu üzerine duman girdiğinde ışık zayıflar; zayıflama belirlenen eşiği aştığında alarm verilir. Nokta dedektörü tek bir noktayı, ışın dedektörü ise uçtan uca bütün bir hattı izler.

İki tip: karşılıklı ve reflektörlü

• Karşılıklı (verici-alıcı) tip — verici ve alıcı ayrı gövdelerdedir, karşılıklı monte edilir. Her iki uca da elektrik gerekir.
• Reflektörlü tip — verici ve alıcı aynı gövdededir; karşıya yalnız pasif bir reflektör konur. Karşı tarafa kablo çekmek gerekmez ve bu, kablolama ile işçilik maliyetini belirgin biçimde düşürür.

Uygulamada reflektörlü tip daha yaygındır. Uzun mesafelerde tek reflektörün geri döndürdüğü ışık yetersiz kalabilir; bu durumda çoklu reflektör seti kullanılır.

Nerede kullanılır?

• Yüksek raflı depolar ve lojistik merkezleri
• Spor salonları ve kapalı yüzme havuzları
• Atriumlu iş merkezleri ve alışveriş merkezleri
• Camiler, müzeler ve tarihi yapılar — tavana kablo çekilemeyen yerlerde en pratik çözümdür
• Uçak hangarları ve büyük üretim holleri

Montaj kuralları

1. Yükseklik. Işın, tavanın hemen altına değil, tavandan belirli bir mesafe aşağıya yerleştirilir. Tavanın hemen altında sıcak hava tabakası oluşur ve duman bu tabakanın altında kalabilir.
2. Yanal kapsama. Bir ışın hattının kapsadığı genişlik sınırlıdır; geniş hacimlerde birden çok paralel hat kurulur.
3. Menzil. Cihazın en kısa ve en uzun çalışma mesafesi vardır. Çok yakın montaj da sorundur: alt menzilin altında sinyal doygunluğa girer.
4. Yapısal hareket. Verici ve reflektör, birbirine göre hareket etmeyen yapı elemanlarına monte edilmelidir. Genleşme derzi ayrımındaki iki kolona monte edilen bir sistem mevsimlik hareketle hizasını kaybeder.

Hizalama — en zahmetli adım

Işın dedektörünün devreye alınmasındaki asıl iş hizalamadır. Modern cihazlar bunu kolaylaştıran iki özellik sunar:

• Lazer işaretleyici — ışının nereye gittiğini gözle gösterir.
• Dijital sinyal göstergesi — alınan sinyal seviyesini sayısal olarak verir, en iyi konum aranarak bulunur.

Bu iki özellik olmadan hizalama iki kişilik ve saatler süren bir iştir; olduğunda tek kişiyle dakikalar içinde tamamlanır.

Yanlış alarm sebepleri

• Işın yolunun kesilmesi — forklift, vinç, asılan afiş ya da yeni kurulan raf. Cihaz bunu ani ve tam kesinti olarak görür ve genellikle alarm değil arıza verir; bu ayrım önemlidir.
• Optik yüzeyde kirlenme — yavaş yavaş biriktiği için cihaz bunu telafi eder, sınırı aşınca kirlilik uyarısı verir.
• Yoğuşma — soğuk hacimlerde optik yüzeyde nem birikir. Isıtıcı aksesuar bu sorunu çözer.
• Yapısal hareket — hizanın yavaşça kayması.

Bakımda ne yapılır?

Periyodik bakımda optik yüzeyler temizlenir, sinyal seviyesi kaydedilir ve test filtresiyle gerçek zayıflama denemesi yapılır. Yalnız panelden yapılan elektriksel test, ışın yolunun açık olduğunu göstermez.

Yüksek tavanlı hacminiz için ışın dedektörü çözümü ve menzil hesabı için ASPEK'ten keşif talep edebilirsiniz.