Acil aydınlatma, yangın anında insanların binayı terk edebilmesini sağlayan son güvenlik katmanıdır. Duman içinde ve elektrik kesikken kaçış yolunu görünür kılar. BYKHY Madde 84, acil aydınlatma ve yönlendirme sistemlerini yangın algılama sistemleriyle aynı cümlede sayar ve bunları da periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutar.
Acil durum aydınlatması ve acil çıkış yönlendirme armatürlerinde periyodik kontrol, süre testi, akü değişimi, otomatik test sistemi bakımı ve eksik/uygunsuz armatürlerin tamamlanması hizmeti veriyoruz.
Bakım Kapsamında Neler Yapılır?
Fonksiyon ve süre testi
- Şebeke beslemesi kesilerek armatürlerin acil moda geçtiğinin doğrulanması (kısa fonksiyon testi)
- Süre testi: armatürlerin öngörülen süre boyunca yanmaya devam edip etmediğinin ölçülmesi
- Test sonrası akülerin tam şarj olabildiğinin izlenmesi
- Merkezî bataryalı sistemlerde batarya grubu, şarj devresi ve dağıtım panosu kontrolü
Kısa fonksiyon testi armatürün acil moda geçtiğini gösterir; ancak asıl soru "yanıyor mu" değil, "ne kadar süre yanıyor"dur. Yaşlanmış bir akü ilk saniyelerde parlak yanar, dakikalar içinde söner. Bu nedenle süre testi atlanamaz.
Kapsam ve yerleşim
- Kaçış yollarının, merdivenlerin, koridor dönüşlerinin ve kot değişimlerinin aydınlatılıyor olması
- Yönlendirme armatürlerinin gerçekten kullanılabilir bir çıkışı göstermesi
- Görüş mesafesine göre armatür ölçüsünün yeterliliği; önünün pano, tabela veya raf ile kapatılmamış olması
- Yangın merdiveni, jeneratör odası, pano odası, asansör önü gibi kritik noktaların kapsanması
- Tadilat sonrası değişen kaçış güzergâhının armatürlere yansıtılmış olması
Armatür ve kayıt
- Difüzör kirliliği, sararma ve kırık kontrolü
- LED/lamba çalışması ve ışık çıkışının gözle değerlendirilmesi
- Otomatik test özellikli armatürlerde test kayıtlarının okunması ve arıza bildiren cihazların değişimi
- Test sonuçlarının armatür bazında kayda geçmesi
Otomatik Test Sistemleri
Armatür sayısı yüksek binalarda her cihazı elle test etmek pratik değildir. Kendi kendini test eden armatürler, fonksiyon ve süre testlerini otomatik olarak yapar ve arızayı üzerindeki gösterge veya merkezî yazılım üzerinden bildirir. Bu sistemlerde bakım, testleri yapmaktan çok raporu okumaya ve arıza bildiren cihazları değiştirmeye dönüşür — ancak raporun düzenli okunmadığı bir otomatik test sistemi hiç test yapmamakla eşdeğerdir.
Bu Bakımın Yasal Dayanağı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) yangın güvenlik sistemlerinin bakımını isteğe bağlı bir iyileştirme değil, bina sahibinin ve yöneticisinin üzerinde duran bir yükümlülük olarak tanımlar:
- Madde 84 — Acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibinin ve yöneticisinin veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulur.
- Madde 100 — Yangın söndürme sistemlerinin, bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulması şarttır.
İki maddenin de ortak yanı şudur: yönetmelik periyodun kendisini yazmaz, sistemin tabi olduğu standarda havale eder. Yani bakım sıklığını belirleyen şey yönetmelik değil, sistemin tasarlandığı standart (sprinklerde TS EN 12845, algılamada TS EN 54 serisi, gazlı sistemlerde TS ISO 14520) ve üreticinin kendi kitabıdır. "Yönetmelik şu sıklıkta ister" diyen bir şartname, dayanağı yanlış kurmuş demektir.
Bakanlığın yönetmelik kılavuzu, bu kayıtların saklanmasını da açıkça ister: kontrol, bakım ve testlere ait bilgi, belge ve dokümanların herhangi bir acil durumda ilgili birimlere sunulmak üzere bina sahibi, yönetimi veya sorumlusu tarafından güvenli bir yerde tutulması gerekir. Bakımın yapılmış olması yetmez; yapıldığının belgelenmiş olması gerekir.
İlgili Sayfalar
- Yangın algılama sistemi bakımı — aynı madde kapsamında
- Yangın algılama ürünleri kataloğu
Bakım Programınızı Kurmak İçin
Mevcut sistemin markası, yaşı ve son bakım kaydı elinizde yoksa da sorun değil; ilk iş zaten envanter ve mevcut durum tespitidir. Sahada ne olduğunu görmeden yıllık program kurmak, olmayan bir sistemin bakımını satmak olur.
Sistem markanızın ürün karşılıklarını ürün kataloğumuzdan inceleyebilir, tesisinizin kullanım sınıfına özel gereklilikler için sektörel çözümler sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Acil aydınlatma bakımı zorunlu mu?
Evet. BYKHY Madde 84, acil aydınlatma ve yönlendirme sistemlerini yangın algılama ve uyarı sistemleriyle birlikte sayar ve bunların bina sahibinin ve yöneticisinin sorumluluğu altında ilgili standartlarda belirtilen periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını hükme bağlar.
Armatörler yanıyorsa sistem sağlam mıdır?
Hayır. Yanıyor olmak yalnızca armatürün acil moda geçtiğini gösterir. Belirleyici olan, öngörülen süre boyunca yeterli aydınlık düzeyini koruyabilmesidir. Yaşlanmış akülü bir armatür ilk saniyelerde normal görünür, dakikalar içinde söner; bunu yalnızca süre testi ortaya çıkarır.
Aküler ne zaman değişmeli?
Takvim yerine test sonucuna göre. Süre testinde öngörülen süreyi tamamlayamayan armatürlerin aküleri değiştirilir. Pratikte aküler armatür gövdesinden çok daha kısa ömürlüdür, bu nedenle süre testi bakımın en belirleyici adımıdır.
Tadilat yaptık, acil aydınlatmayı da elden geçirmeli miyiz?
Evet. Tadilat kaçış güzergâhını değiştirir; kapanan bir kapıyı gösteren yönlendirme armatürü insanları çıkmaz bir noktaya yönlendirir. Bölme, kapı veya kat planı değişikliğinden sonra armatür yerleşimi ve yön okları mutlaka gözden geçirilmelidir.