Yangın Tesisatı Projelendirme Esasları
Yangın tesisatı projesi, binanın yangına karşı nasıl korunacağını bir bütün olarak tanımlayan mühendislik projesidir. Türkiye'de esas alınan mevzuat Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)'tir.
Adım 1 — Yapının sınıflandırılması
Her şey buradan başlar. Belirlenmesi gerekenler:
- Kullanım sınıfı — konut, büro, otel, hastane, okul, sanayi, depo, toplanma amaçlı yapı…
- Yapı yüksekliği — yüksek yapı sınırının aşılıp aşılmadığı, tesisat gereksinimlerini kökten değiştirir.
- Toplam ve kat alanı
- Kullanıcı yükü — kaçış yolu genişliği ve çıkış sayısını belirler.
- Bodrum kat sayısı ve otopark durumu
Bu beş veri yanlış alınırsa proje baştan yanlış olur ve onaydan döner.
Adım 2 — Pasif koruma
Tesisattan önce yapının kendisi değerlendirilir:
- Yangın bölmelendirmesi — hangi duvar ve döşemenin hangi süre dayanacağı.
- Kaçış yolları — mesafe, genişlik, çıkış sayısı, merdiven tipi.
- Yangın kapıları ve kapı tutucuları.
- Yangın durdurucular — bölmeyi delen kablo, boru ve kanal geçişleri.
Pasif koruma çoğu zaman aktif sistemlerden daha belirleyicidir; bölmelendirmesi doğru bir bina, yangını kendi başına sınırlandırır.
Adım 3 — Algılama ve uyarı
- Sistem tipi: adresli mi konvansiyonel mi
- Dedektör tipi ve yerleşimi — her mahallin karakterine göre duman, ısı ya da çok sensörlü
- Yangın ihbar butonlarının kaçış yolu üzerindeki dağılımı
- Sesli ve ışıklı uyarı cihazlarının kapsaması
- Sesli tahliye (EVAC) gerekliliği
- İtfaiyeci telefonu — yüksek yapılarda
Adım 4 — Söndürme
- Sulu sistemler — sprinkler, yangın dolabı, hidrant
- Gazlı söndürme — sistem odası, arşiv, pano odası gibi su verilemeyen hacimler
- Mutfak davlumbaz söndürme — ticari mutfaklarda
- Su deposu ve pompa dairesi
Adım 5 — Duman kontrolü
- Merdiven basınçlandırma
- Otopark ve bodrum duman tahliyesi
- Yangın ve duman damperleri
- Atrium duman kontrolü
Adım 6 — Yangın senaryosu
Proje, ekipman listesinden ibaret değildir. Yangın senaryosu, hangi dedektörün hangi çıkışı tetikleyeceğini tanımlayan sebep-sonuç tablosudur:
- Hangi bölgede alarm, hangi sirenleri çalıştırır?
- Asansörler ne zaman ve hangi kata park eder?
- Hangi damperler kapanır, hangileri açılır?
- Basınçlandırma fanı ne zaman devreye girer?
- Kapı tutucular ne zaman bırakır?
- Söndürme sistemi hangi koşulda tetiklenir?
Senaryo yazılmadan yapılan bir tesisat, devreye alma aşamasında tıkanır ve saha ekibi kendi kararlarıyla programlama yapmak zorunda kalır.
Adım 7 — Proje dosyası ve onay
Onaya sunulan dosyada genellikle şunlar bulunur:
- Mimari altlık üzerinde tesisat planları (kat kat)
- Şema ve kolon şemaları
- Hidrolik hesap raporu
- Basınçlandırma hesabı
- Yangın senaryosu tablosu
- Ekipman listesi ve teknik şartname
- Kaçış yolu ve bölmelendirme planı
Onay makamı ilgili itfaiye ya da belediye birimidir. Onay olmadan yapı ruhsatı süreci ilerlemez.
Sık yapılan üç hata
- Projenin mimari kesinleşmeden yapılması. Mahal değişince tesisat baştan çizilir.
- Yangın senaryosunun atlanması. En pahalı sürprizler devreye almada çıkar.
- Elektrik, mekanik ve mimari projelerin birbirinden habersiz ilerlemesi. Damper yerine kiriş, dedektör yerine kanal çıkar.
Yangın tesisatı projeniz için ASPEK mühendislik ekibinden ücretsiz keşif ve teklif talep edebilirsiniz.
